Bạn đang tìm hiểu về điện năng lượng mặt trời và cách thức tương tác với lưới điện quốc gia? Cơ chế Bán điện dư chính là giải pháp giúp tối ưu hóa công năng của hệ thống điện mặt trời mái nhà, đảm bảo sự phối hợp hiệu quả giữa nguồn phát tại chỗ và lưới điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).
Dựa trên khung pháp lý mới nhất là Nghị định 58/2025/NĐ-CP (ban hành ngày 03/03/2025), việc thiết lập kết nối để bán điện mặt trời áp mái hiện nay đã có quy trình minh bạch, chặt chẽ. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các bước thực hiện để hệ thống của bạn tuân thủ đúng quy chuẩn kỹ thuật và pháp lý hiện hành.
Tại sao cần hiểu rõ Cơ chế Bán điện dư ngay lúc này?
Việc lắp đặt và vận hành điện mặt trời không chỉ đơn thuần là kỹ thuật, mà còn là sự tuân thủ các quy định về an toàn lưới điện. Cơ chế Bán điện dư mang lại các giá trị vận hành thực tế như sau:
-
Đưa phần sản lượng điện không sử dụng hết vào lưới điện quốc gia, giúp giảm áp lực lãng phí năng lượng từ các tấm quang điện.
-
Việc bán điện dư đồng nghĩa với việc hệ thống của bạn đã được kiểm định, nghiệm thu và công nhận bởi cơ quan quản lý.
-
Khuyến khích sử dụng các thiết bị đạt chuẩn để tham gia vào thị trường điện năng cạnh tranh một cách minh bạch.
-
Hỗ trợ ngành điện trong việc gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không.
Bước 1: Đăng ký tham gia Cơ chế Bán điện dư với đơn vị điện lực
Bước đầu tiên và quan trọng nhất trong Cơ chế Bán điện dư là thực hiện đăng ký và xác nhận công suất lắp đặt với chi nhánh EVN địa phương. Việc này giúp ngành điện tính toán được khả năng giải tỏa công suất của trạm biến áp khu vực.
-
Bạn cần gửi thông báo phát triển nguồn điện theo mẫu quy định của Nghị định 58 (Mẫu số 01 cho hộ gia đình dưới 100 kW ( hoặc Mẫu số 03 cho dự án cần Giấy chứng nhận đăng ký phát triển). Tại đây
-
Hồ sơ yêu cầu: Để tham gia Cơ chế Bán điện dư, hồ sơ bao gồm:
-
Đơn đề nghị bán điện dư cung cấp các thông tin về địa điểm, quy mô. Tại đây
-
Bản sao giấy tờ định danh và quyền sử dụng mái nhà hợp pháp. Tại đây
-
Tài liệu kỹ thuật chi tiết của hệ thống: Đây là phần quan trọng nhất, bao gồm chứng nhận xuất xứ (CO), chứng nhận chất lượng (CQ) của tấm quang điện và bộ biến đổi nghịch lưu (Inverter).
-
-
Khảo sát hạ tầng: EVN sẽ tiến hành kiểm tra lưới điện khu vực. Nếu hạ tầng lưới điện hạ áp hoặc trung áp tại vị trí lắp đặt không bị quá tải, bạn sẽ được chấp thuận kết nối để thực hiện bán điện.
Bước 2: Kiểm tra tiêu chuẩn kỹ thuật và lắp đặt công tơ đo đếm
Sau khi hồ sơ được chấp thuận, hệ thống cần trải qua quá trình kiểm tra kỹ thuật nghiêm ngặt trước khi chính thức vận hành dưới Cơ chế Bán điện dư.
-
Hệ thống phải đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn điện, an toàn công trình xây dựng và đặc biệt là phòng cháy chữa cháy. Theo Nghị định 58, các thiết bị điện mặt trời phải là hàng mới 100%, không cho phép sử dụng thiết bị cũ để bảo vệ an toàn cho lưới điện quốc gia.
-
Đây là thiết bị chuyên dụng được EVN lắp đặt miễn phí. Công tơ này có khả năng đo đếm dòng điện theo hai chiều riêng biệt: chiều nhận từ lưới (khi hệ thống mặt trời không đủ dùng) và chiều phát lên lưới (khi thực hiện Cơ chế Bán điện dư).
-
Đối với các hệ thống có công suất lắp đặt từ 100 kW trở lên, chủ đầu tư bắt buộc phải trang bị thiết bị truyền dữ liệu để kết nối với hệ thống thu thập, giám sát của cấp điều độ phân phối. Điều này đảm bảo tính tương tác thời gian thực giữa nguồn phát và lưới điện.
Bước 3: Giao kết hợp đồng và thực hiện mua bán điện dư
Đây là bước cuối cùng để hợp thức hóa việc vận hành hệ thống dưới Cơ chế Bán điện dư.
-
Hai bên sẽ ký hợp đồng mua bán điện dựa trên mẫu có sẵn trong Phụ lục của Nghị định 58. Thời hạn hợp đồng thông thường là 05 năm và có thể được gia hạn dựa trên thỏa thuận và quy định pháp luật tại thời điểm đó.
-
Điểm đặc biệt của Cơ chế Bán điện dư năm 2026 là giới hạn thanh toán. EVN chỉ thanh toán tối đa cho phần sản lượng dư không vượt quá 20% tổng sản lượng điện thực phát từ hệ thống. Điều này đòi hỏi chủ đầu tư phải tính toán kỹ công suất lắp đặt sao cho phù hợp nhất với nhu cầu phụ tải thực tế.
-
Mức giá được xác định theo giá điện năng thị trường bình quân trong năm trước liền kề, trừ đi các chi phí dịch vụ phân phối theo quy định hiện hành. Việc thanh toán sẽ được thực hiện định kỳ qua tài khoản ngân hàng sau khi hai bên chốt chỉ số điện hàng tháng.
Phân tích kỹ thuật về sản lượng trong Cơ chế Bán điện dư
Hãy xem xét một hệ thống có công suất định mức 10 kWp đặt tại khu vực có bức xạ trung bình.
-
Theo bảng công bố từ EVN, hệ số PV_out giả định cho tháng đó là 120 kWh/kWp. Như vậy, sản lượng điện thực phát lý thuyết của hệ thống là 1.200 kWh (10 x 120).
-
Trong tháng, nếu công tơ hai chiều ghi nhận lượng điện phát lên lưới là 300 kWh.
-
Dưới Cơ chế Bán điện dư, giới hạn thanh toán 20% của 1.200 kWh là 240 kWh.
-
Kết quả: EVN sẽ thực hiện thanh toán cho bạn 240 kWh điện dư. Phần 60 kWh dư còn lại vẫn được đẩy lên lưới nhưng không nằm trong danh mục được thanh toán tiền mặt theo quy định của hạn mức hỗ trợ.
Những lưu ý quan trọng để duy trì hoạt động bền vững
Việc tuân thủ Cơ chế Bán điện dư đòi hỏi chủ đầu tư phải có sự phối hợp thường xuyên với cơ quan quản lý:
-
Bảo trì định kỳ: Đảm bảo các thiết bị bảo vệ, hệ thống tiếp địa và chất lượng điện năng đạt chuẩn để không bị đơn vị điện lực từ chối nhận điện.
-
Lưu trữ dữ liệu: Chủ đầu tư nên tự trang bị hệ thống giám sát để đối chiếu chỉ số đo đếm, đảm bảo quyền lợi trong việc thanh toán điện dư.
-
Cập nhật chính sách: Các mức giá thị trường thay đổi hàng năm, do đó cần theo dõi thông báo từ Bộ Công Thương vào tháng 01 hàng năm để nắm bắt đơn giá áp dụng.
Cơ chế Bán điện dư theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP là giải pháp cân bằng giữa lợi ích cá nhân và sự ổn định của hệ thống năng lượng quốc gia. Với quy trình 3 bước cụ thể từ đăng ký, kiểm định đến ký kết hợp đồng, các chủ đầu tư hoàn toàn có thể yên tâm vận hành hệ thống điện mặt trời một cách chuyên nghiệp và hiệu quả. Việc hiểu rõ các giới hạn về sản lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ giúp bạn quản lý kỳ vọng và đạt được sự ổn định trong suốt vòng đời của dự án.
Thông tin liên hệ
CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ THUẬT NĂNG LƯỢNG ECOSUN
Hotline: 091.448.5569 – 0969.616.392
VP: Lô 24 DV10 KĐT Tây Nam Linh Đàm, P. Hoàng Liệt, Q. Hoàng Mai, Hà Nội.
Email: Info@ecosunsolar.com.vn
